METODA

CEL BADANIA

         Badanie miało na celu sprawdzenie, jak osoby o różnych czynnikach statusu będą reagować na pozytywną bądź negatywną manipulację ich samooceną, a co za tym idzie – czy będą udzielać odpowiedzi zgodnych z ich faktycznym stanem posiadania dóbr materialnych i/lub wiedzy na temat.

• Jaki jest wpływ pozytywnej manipulacji samooceną na deklarowanie stanu dóbr materialnych przez osoby o wysokim statusie społecznym?
• Jaki jest wpływ pozytywnej manipulacji samooceną na deklarowanie stanu dóbr materialnych przez osoby o niskim statusie społecznym?
• Jaki jest wpływ negatywnej manipulacji samooceną na deklarowanie stanu dóbr materialnych przez osoby o wysokim statusie społecznym?
• Jaki jest wpływ negatywnej manipulacji samooceną na deklarowanie stanu dóbr materialnych przez osoby o niskim statusie społecznym?

• Niezależnie od posiadanego statusu społecznego, przy pozytywnej manipulacji samooceną, osoby badane będą udzielać odpowiedzi zgodnych z ich faktycznym stanem posiadania lub wiedzy na temat dóbr materialnych.
• Osoby o wysokim statusie społecznym, przy negatywnej manipulacji ich samooceną, będą w dalszym ciągu udzielały odpowiedzi zgodnych z ich faktycznym stanem posiadania i wiedzy.
• Osoby o niskim statusie społecznym, przy negatywnej manipulacji ich samooceną, będą udzielać odpowiedzi świadczących o ich chęci bycia postrzeganym jako osoby z wyższym, stabilnym statusem i – co za tym idzie – o posiadaniu cech i dóbr z tym statusem związanych, a także wiedzy w tym zakresie.

• Niezależnie od posiadanego statusu społecznego, przy pozytywnej manipulacji samooceną, osoby badane nie będą zaznaczać nieistniejących funkcji samochodowych.
• Osoby o wysokim statusie społecznym, przy negatywnej manipulacji ich samooceną nie będą zaznaczać nieistniejących funkcji samochodowych.
• Osoby o niskim statusie społecznym, przy negatywnej manipulacji ich samooceną, będą zaznaczać nieistniejące funkcje samochodowe.

• Zmienna klasyfikująca – status społeczny posiadany przez osoby badane (wysoki lub niski).
• Zmienna niezależna – manipulacja samooceną badanych (pozytywna bądź negatywna).
• Zmienna zależna – kreowanie obrazu własnej osoby (wskaźnik -deklaracja badanych na temat stanu posiadania dóbr materialnych – zgodne bądź niezgodne ze stanem faktycznym).

         W eksperymencie udział wzięło 151 osób (Mwieku =29,79; SDwieku=12,58) W badaniu został zastosowany dobór celowy – grupy eksperymentalne 1a i 2a stanowiły osoby posiadające wysoki status społeczny, w grupach eksperymentalnych 1b i 2b znajdowały się osoby o niskim statusie społecznym, natomiast w grupie kontrolnej były dwie równoliczne grupy osób, z wysokim 1c i niskim 2c statusem społecznym, u których nie miała miejsca chwilowa manipulacja samooceną. W badaniu wzięło udział 78 mężczyzn i 72 kobiety (1 osoba to brak danych).

         Do przeprowadzenia eksperymentu wykorzystano miedzy innymi pretesty. Pierwszym ustalano miary statusu – to znaczy, wyznaczono granicę między wysokim a niskim statusem. W preteście tym poproszono 30 osób o odpowiedzenie na następujące pytanie: „Co według Pani/Pana ma największy wpływ na określenie statusu społecznego osoby?” Następnie badani mieli przyznać każdemu z trzech czynników (wykształcenie, stanowisko, zarobki) odpowiednią ilość punktów od 0 do 10. Analiza wyników wykazała, że żaden z tych czynników nie jest uważany przez ogół badanych za bardziej istotny od drugiego i że każdy ma równie ważne znaczenie przy określeniu statusu społecznego osoby. Na podstawie tych wyników przydzielano badane osoby do określonych grup: o niskim i wysokim statusie (załącznik 1).
        Poza tym, na samym początku eksperymentu, uczestnicy badania proszeni byli o wypełnienie metryczki z wykształceniem, dochodami i zajmowanym stanowiskiem (załącznik 2). Poszczególnym kategoriom należącym do grup - wykształcenie, dochody, stanowisko, przyznawano odpowiednią ilość punktów w zależności od zajmowanej rangi (wysokiej/ średniej/ niskiej). Następnie sumowano punkty z każdej grupy - i na podstawie ilości uzyskanych punktów przydzielano osoby do grup eksperymentalnych, zróżnicowanych ze względu na status (1a, 2a lub 1b, 2b).
        Ponadto, w badaniu wykorzystano artykuł dotyczący motoryzacji wraz z pięcioma pytaniami do tekstu (załącznik 3), (uczestnicy badania nie mogli przy odpowiadaniu na pytania korzystać z treści artykułu) poprzedzający właściwy test (załącznik 4) – polegał on na wybraniu odpowiedzi (dwukrotnie), przy każdym skrócie funkcji samochodowej (istniejącej bądź nieistniejącej), jednej spośród dwóch podanych opcji (słyszałem/am / nie słyszałem/am; posiadam/ nie posiadam) oraz zdeklarowania przez osobę badaną czy posiada samochód (tak/ nie).
        Nieistniejące funkcje samochodowe wymagały pewnej wiarygodności, dlatego przeprowadzono pretest 2, sprawdzający, które z nieistniejących w rzeczywistości, wymyślonych skrótów będą w największym stopniu kojarzone z tematyką motoryzacji, a konkretniej – które mogą być identyfikowane jako funkcje występujące w samochodzie. W tym celu poproszono grupę 30 osób o wybranie ze stworzonej listy piętnastu skrótów, trzech spełniających według nich powyższe wymogi w jak największym stopniu (załącznik 5) .

PROCEDURA

        Uczestnicy badania przydzielani byli do grup eksperymentalnych, na podstawie wypełnionej wcześniej metrykczki (wysoki/niski status społeczny) - metodą losową w obrębie własnych grup. Badani zostali poinformowani o prawach im przysługujących, o dobrowolności ich udziału w badaniu i pełnej anonimowości. Następnie grupy eksperymentalne czytały artykuł dotyczący motoryzacji i odpowiadały na pięć pytań związanych z tekstem. Po ok. 5 minutach otrzymywały informację na temat wyniku tego sprawdzianu. W zależności od warunków eksperymentalnych grupy informowano, że odpowiedzi na pytania ujawniły wysokie lub niskie umiejętności w dziedzinie motoryzacji w porównaniu do populacji. Podawany przez eksperymentatora wynik sprawdzianu był niezależny od uzyskiwanych rzeczywistych wyników osób badanych. Bezpośrednio po tym teście uczestnik badania (z chwilową wysoką/niską samooceną) przechodził do rozwiązywania właściwego dla niego testu. Test ten polegał na ustosunkowaniu się do podanych 10 nazw funkcji samochodowych. Wśród prawdziwych nazw (5 nazw) znajdowały się również nieistniejące (5 nazw), stworzone na potrzeby badania fikcyjne skróty – tylko te były brane pod uwagę przy analizie wyników. W grupie kontrolnej osoby wypełniały metrykę i test bez uprzedniej manipulacji samooceną. Ostatnim etapem badania było przeprowadzenie sesji wyjaśniającej dla jego uczestników, podziękowanie za udział w badaniu i przedstawienie im wyników (ponieważ wcześniej użyto instrukcji maskującej). Eksperyment prowadzono przez cztery dni, badając każdego dnia taką samą liczbę osób z każdej grupy – w ten sposób wykluczono zmienne zakłócające, takie jak na przykład pogodę czy dany dzień.

PLAN EKPERYMETALNY