Dyskusja Wyników

    Jak widać hipotezy naszego badania potwierdziły się, pomimo mało licznej próby osób badanych w poszczególnych grupach. Wyniki eksperymentu pokazują, że nie wystąpił efekt główny manipulacji, a więc samo podwyższanie bądź obniżanie samooceny osób badanych nie przyniosło żadnych efektów. Również sam status społeczny nie wpływa na deklarowany stan posiadania. Dopiero połączenie manipulacji z różnym statusem – a więc efekt interakcyjny – wpływał na deklaracje.

    Okazało się, że osoby o niskim statusie społecznym, przy negatywnej manipulacji ich samooceną, udzielały odpowiedzi niezgodnych z prawdą, zeznając, że słyszeli o funkcjach samochodowych, które w rzeczywistości nie istnieją. Działo się tak, ponieważ osoby o niskim statusie społecznym mają jednocześnie rozbieżne i niestabilne czynniki statusu, co sprawia, że są niepewne własnej wiedzy i umiejętności. Im niższy mają status, tym bardziej dążą do jego podwyższenia i – w związku z tym – deklarują posiadanie i słyszenie nawet o funkcjach w rzeczywistości nie istniejących.

    Wyniki, w tym obszarze, są bardzo zbieżne z innymi, przeprowadzonymi za granicą badaniami sprawdzającymi te same zależności, jak chociażby badanie Colemana, Katza i Menzela nad statusem zawodowym lekarzy. Eksperyment ten jednak przeprowadzono na wąskiej próbie lekarzy dwóch specjalizacji i trudno jego wyniki generalizować na obszar całej populacji.

    Analiza badania wykazała również, że tak samo łatwo, co osoby o niskim statusie społecznym, manipulacji ulegają osoby o wysokim statusie. W tym jednak przypadku najskuteczniejszą manipulacją – powodującą zeznawanie przez nich nieprawdy – jest manipulacja pozytywna. Przy manipulacji negatywnej osoby z wysokim statusem społecznym deklarowały słyszenie o nieistniejących funkcjach nawet rzadziej niż osoby z grupy kontrolnej. Takie wyniki można naszym zdaniem zinterpretować w jeden tylko sposób - po niedawnych (po 1989 roku) przemianach ustrojowych, nawet ci Polacy z wysokim statusem społecznym, wciąż nie wypracowali jego zbieżności i trwałości. Choć nie ulegają manipulacji negatywnej – dążąc wciąż do bycia lepszym i lepszym – manipulowani pozytywnie również zakłamują odpowiedzi.

    Wyniki badania wskazały również na pewne różnice w odpowiedziach w związku z podziałem na płeć ankietowanych.

    Kobiety o niskim statusie ulegały przede wszystkim negatywnej manipulacji i pod jej wpływem zeznawały nieprawdę w kwestii słyszenia o nieistniejących funkcjach samochodowych. Natomiast kobiety o wysokim statusie społecznym reagowały zeznawaniem nieprawdy głównie na manipulację pozytywną.

    Na mężczyzn dużo bardziej niż negatywna, działała manipulacja pozytywna i to niezależnie od posiadanego przez nich statusu społecznego. Świadczy to prawdopodobnie o tym, że podwyższona samoocena u mężczyzn powoduje u nich wzrost pewności swoich kompetencji, szczególnie, gdy manipulację przeprowadzają kobiety (ankieterki). Brak zróżnicowania pod tym względem w grupach o niskim i wysokim statusie świadczyć mogą o tym, że istnieją czynniki, które bardziej niż status społeczny podlegają manipulacji, co warto byłoby w przyszłości zbadać.

    Mimo naszych najlepszych chęci i dokładnego przygotowania wszystkich elementów badania, nie ustrzegłyśmy się jednak błędów. Błędy te dało się niestety zauważyć dopiero w trakcie lub po zakończeniu eksperymentu.

    Funkcja ASR Car, którą wymienialiśmy jako funkcję nieistniejącą okazała się być rzeczywistą funkcją, co wiele zmieniło w interpretacji wyników. Na szczęście błąd ten okazał się dla wyniku badania nawet korzystny, ponieważ po powtórnym przeanalizowaniu wyników (już bez funkcji ASR Car) istotność interakcji wzrosła.

    Ponadto nie wzięłyśmy pod uwagę różnic w nastawieniu osób badanych do ankieterów różnej płci. W badaniu okazało się, że mężczyźni łatwo ulęgają naszej – kobiecej manipulacji. Nie wiemy jednak, czy tak samo działoby się w przypadku, gdyby badanie przeprowadzali mężczyźni.

    Wyniki eksperymentu dostarczyły dodatkowych obserwacji na jakie składały się pewne korelacyjne zależności pomiędzy płciami w odniesieniu do statusu i manipulacji, co w przyszłości może zaowocować podjęciem szczegółowych eksperymentów mających na celu ich udowodnienie lub odrzucenie.